ISSN : 2587-0998
Jinekolojik Malignite Cerrahisi Sonrası Postoperatif Uyku Bozulmasının Belirleyicileri
Kevser Arkan1, Gül Çavuşoğlu Çolak2, Pınar Birol İlter3, Sedat Akgol112
3
GİRİŞ ve AMAÇ: Bu çalışmanın amacı, jinekolojik maligniteler nedeniyle cerrahi müdahale geçiren hastalarda uyku kalitesinin belirleyicilerini, cerrahi menopozun etkilerine özel bir vurgu yaparak prospektif bir şekilde değerlendirmektir.
YÖNTEM ve GEREÇLER: Bu prospektif kohort çalışmasına, bir üçüncü basamak sağlık kuruluşunda endometrium, over veya serviks kanseri nedeniyle cerrahi müdahale geçiren 142 hasta dahil edilmiştir. Katılımcılar, cerrahi menopoz yaşayanlar (SM grubu, n=68) ve yaşamayanlar (non-SM grubu, n=74) olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. Uyku kalitesi hem preoperatif hem de postoperatif üçüncü ayda Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) kullanılarak değerlendirilmiştir. Preoperatif anksiyete ve depresyon düzeyleri, Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (HADÖ) ile ölçülmüştür. Demografik, klinik ve cerrahi veriler sistematik olarak toplanmıştır. PUKİ skorundaki değişimlerle gösterilen kötü postoperatif uyku kalitesinin bağımsız belirteçlerini belirlemek amacıyla çoklu lineer regresyon analizi yapılmıştır.
BULGULAR: Genel olarak, ortalama global PUKİ skoru başlangıçtaki 5.1±2.8’den postoperatif 3. ayda 8.9±4.1’e yükselerek anlamlı derecede kötüleşti (p<0.001). Uyku kalitesindeki bozulma, non SM grubuna göre SM grubunda anlamlı derecede daha fazlaydı (ortalama PUKİ değişimi: +5.6’ya karşılık +2.1, p<0.001). Çok değişkenli regresyon modelinde, cerrahi menopoz (β=3.12, p<0.001), adjuvan kemoterapi (β=1.89, p=0.002), daha yüksek başlangıç HADÖ-anksiyete skoru (β=0.25, p=0.005) ve daha yüksek postoperatif ağrı skoru (VAS) (β=0.31, p=0.018), PUKİ skorunda daha büyük bir artışın (daha kötü uyku kalitesi) bağımsız belirteçleri olarak tanımlandı.
TARTIŞMA ve SONUÇ: Jinekolojik kanser cerrahisinin ardından postoperatif uyku kalitesinde belirgin bir azalma gözlemlenmiş olup, bu kötüleşmenin en önemli bağımsız öngörücüsü cerrahi menopoz olarak tanımlanmıştır. Ayrıca, önceden var olan anksiyete, adjuvan kemoterapi ve postoperatif ağrı da bu düşüşe önemli ölçüde katkıda bulunmuştur. Bu bulgular, bu hassas hasta kohortunda menopozal semptomların yönetimi, psikolojik destek sağlanması ve etkili ağrı kontrolü dahil olmak üzere, rutin uyku kalitesi taramasının ve hedefe yönelik müdahalelerin uygulanmasının gerekliliğini vurgulamaktadır.
Anahtar Kelimeler: Cerrahi menopoz, jinekolojik onkoloji, Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ), postoperatif bakım, uyku kalitesi, yaşam kalitesi.
Determinants of Postoperative Sleep Deterioration After Surgery for Gynecologic Malignancies
Kevser Arkan1, Gül Çavuşoğlu Çolak2, Pınar Birol İlter3, Sedat Akgol11Department of Obstetrics and Gynecology, Diyarbakır Gazi Yaşargil Training and Research Hospital Division of Gynecologic Oncology, Diyarbakır, Türkiye2Department of Obstetrics and Gynecology,Diyarbakır Gazi Yaşargil Training and Research Hospital, Diyarbakır, Türkiye
3Department of Obstetrics and Gynecology, Kutahya City Hospital, Kutahya, Türkiye
INTRODUCTION: This study aimed to prospectively evaluate the factors influencing sleep quality in patients undergoing surgical interventions for gynecological malignancies, with a particular focus on the impact of surgical menopause.
METHODS: This prospective cohort study included 142 patients who underwent surgical procedures for endometrial, ovarian, or cervical cancer at a tertiary care institution. Participants were divided into two cohorts: Those who underwent surgical menopause (SM group, n=68) and those who did not (non-SM group, n=74). Sleep quality was assessed usingethe Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI) both preoperatively and three months postoperatively. Preoperative anxiety and depression levels were measured using the Hospital Anxiety and Depression Scale (HADS). Demographic, clinical, and surgical data were collected systematically. Multiple linear regression analysis was performed to identify independent associated factor of poor postoperative sleep quality, as indicated by changes in the PSQI score.
RESULTS: The mean global PSQI score significantly worsened from 5.1±2.8 at baseline to 8.9±4.1 at 3 months postoperatively (p<0.001). The deterioration in sleep quality was significantly greater in the SM group than in the non-SM group (mean PSQI change: +5.6 vs. +2.1, p<0.001). In the multivariate regression model, surgical menopause (β=3.12, p<0.001), adjuvant chemotherapy (β=1.89, p=0.002), higher baseline HADS anxiety score (β=0.25, p=0.005), and higher postoperative pain score (VAS) (β=0.31, p=0.018) were identified as independent associated factor of a greater increase in the PSQI score (worse sleep quality).
DISCUSSION AND CONCLUSION: Postoperative sleep quality significantly deteriorated following gynecologic cancer surgery, with surgical menopause identified as the most significant independent associated factor of this decline. Furthermore, pre-existing anxiety, adjuvant chemotherapy, and postoperative pain substantially contributed to this deterioration. These findings highlight the necessity of routine screening of sleep quality and the implementation of targeted interventions, including the management of menopausal symptoms, provision of psychological support, and effective pain control within this vulnerable patient cohort.
Keywords: Gynecologic oncology, Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI), postoperative care, quality of life, sleep quality, surgical menopause.
Makale Dili: İngilizce